KWESTIE VAN GEWOONTE!

en toen...Goede voornemens lopen vaak stuk vanwege ingesleten gewoontes, die ons gedrag en onze dagelijkse routine bepalen. Vooral slechte gewoontes zijn moeilijk om te doorbreken, want die kunnen verduveld hardnekkig zijn. U bent zich daarvan bewust vandaar dat lijstje met goede voornemens aan het einde van ieder jaar. Om het nieuwe jaar vol goede moed binnen te gaan met het vaste voornemen om uzelf te veranderen, om af te rekenen met een paar ingeroeste patronen die u langzaam op het hellende pad van lichamelijke verontachtzaming of een paar verslavingen hebben gebracht.

Dus moeten we uit een lus van ingesleten routine, de automatische piloot uitzetten en bewust het oude patroon ombuigen met een paar goede gewoontes. Dagelijks een flinke wandeling, de auto vaker laten staan, minderen met roken, geen karweitjes meer tot later uitstellen, niet zo snel je geduld verliezen. Wellicht eens wat gaan sporten of diëten?

Veel van die lijstjes met goede voornemens doen Spartaans aan maar…. bij enkele bestaat de kans dat u die volhoudt. Dat betekent dat u inderdaad in staat bent om te breken met een oude gewoonte en dat er daadwerkelijk iets aan uw gedrag verandert. Geweldig! Dan hebt u met recht een prestatie geleverd.

Mensen zijn gewoontedieren en dat lukt ze vaak tot in de kleinste details van het leven. Van af het moment dat de wekker afgaat gaan we zonder het te beseffen voor het ochtendrituaal op de automatische piloot. En het merendeel van onze dagelijkse routine hebben we fijn geautomatiseerd. En wanneer iemand ineens onze gang van zaken verstoort raken we geïrriteerd omdat we uit ons automatisme, handelen zonder te hoeven nadenken, worden gehaald.

Dit is al sinds dag en jaar opgeslagen in de zogeheten basale ganglia van zijn brein, ook wel basale kernen, nuclei basales of stamganglia genoemd. Dit zijn oeroude ringvormige structuren van hersencellen van waaruit veelvoorkomende activiteiten en gedragspatronen worden aangestuurd, zodat we er niet bij hoeven na te denken. Zij vormen samen een regelsysteem dat er voor zorgt dat bepaalde bewegingen makkelijker verlopen en anderen worden onderdrukt. Deze basale ganglia zijn kostbaar, want ze bieden de rest van het brein de mogelijkheid om zich met belangrijker zaken bezig te houden, zoals opletten in het verkeer. Maar ze zijn ook gevaarlijk, want ze sturen routinematig ongezond of slecht gedrag aan.

In het belangwekkende boek “Macht der gewoonte” van de AmerikaanBasale (herseen)ganglia Charles Duhigg, wordt tot in de finesses uitgelegd hoe slechte gewoontes in ons brein tot stand komen en waarom het zo moeilijk, maar niet onmogelijk, is om deze te doorbreken. De afgelopen twintig jaar is daar veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, onder meer bij proefdieren. Daartoe werden elektroden aangebracht in de hersenen van ratten om hun hersenactiviteit te kunnen meten bij bepaald gedrag, zoals het zoeken naar voedsel. Daarbij werd duidelijk vastgesteld dat naar mate er meer routine in het gedrag van een rat sloop, hoe meer de hersenactiviteit af nam, minder werd..

Deze en andere onderzoeken tonen aan dat het brein elke kans grijpt om de meest voorkomende handelingen te automatiseren, zodat men in het algemeen daar verder nog maar weinig energie en denkkracht aan hoeft te besteden. Een kwestie van efficiency dus.

Zo ontstaan in de loop van ons leven voortdurend ingesleten gedragspatronen, beginnend met de manier van opstaan, waarop we onze tanden poetsen tot en met een uitgekiend ochtendritueel om ons huishouden te bestieren dan wel op tijd op het werk te zijn.

Maar hoe weet ons brein wanneer de automatische piloot kan worden ingeschakeld en welk gedragspatroon dan in werking moet treden? Ook dat is wetenschappelijk onderzocht. Het begint altijd met een specifiek signaal, bijvoorbeeld het geluid van de wekker of het gejengel en ruziën van je kinderen. Als het brein zo’n signaal krijgt, dan weet het wat het te doen staat: zorgen dat we de nodige handelingen gedachteloos kunnen uitvoeren. Dat gebeurt dan ook tot er iets onverwachts gebeurt of er een situatie ontstaat dat het einde van de routine markeert. Vaak betreft dat een beloning, iets wat het genotscentrum van het brein prikkelt. Zoals de eerste kop koffie en de eerste sigaret in alle rust –met tijd helemaal voor jezelf- nadat je de kinderen naar school en je partner naar zijn werk hebt geholpen b.v.. Zo’n cirkelbeweging van beginsignaal via routineus gedrag naar eindbeloning – door wetenschappers ook wel een ‘gewoontelus’ genoemd – wordt in het brein in gang gezet door een mate van hunkering. Want hoe meer we verlangen naar en genieten van de beloning, hoe sterker een gewoonte wordt en hoe moeilijker het is om er vanaf te komen.

poes & muisOm een slechte gewoonte te doorbreken, is het daarom nuttig om alle onderdelen van de gewoontelus onder de loep te nemen. Wat is het startsignaal? Welk routinegedrag roept het op? Wat zou de beloning zijn? Waarom verlang ik naar die beloning, wat levert het me op? De kunst van verandering is om zelf uit te vinden waar, hoe en waarom in onze dagelijkse patronen zaken zijn ingekapseld waar we eigenlijk vanaf willen. Om vervolgens ten minste één, maar zo nodig meerdere onderdelen van de gewoontelus aan te pakken en ongewenste routinematige handelingen te vervangen door onschadelijke of levenskwaliteit verbeterende gewoontes, die eveneens bevredigend zijn.

Dat is niet eenvoudig. Maar als het lukt en u herhaalt de goede nieuwe gewoonte keer op keer, dan zullen uw basale ganglia het uiteindelijk overnemen. Zodat het op den duur ook weer helemaal vanzelf gaat.

Over resoundeffects

Mijn naam is Gabriele van Doorn, ik woon in Heerlen - Parkstad Z.Limburg. * mijn website is te vinden op: www.klank-kleur.nl/ * en U kunt me vinden op: http://nl.linkedin.com/in/gabrielevandoorn
Dit bericht werd geplaatst in Meer wetenschappelijk! en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op KWESTIE VAN GEWOONTE!

  1. It’s remarkable for me to have a web page, which is useful in support of my experience. thanks admin

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s